Stress-vrij door het leven

Een op vier werknemers heeft vaak stress

Ruim een kwart van de Nederlandse werknemers ervaart (zeer) vaak stress op het werk. Dat is minder dan vorig jaar, toen 34 procent klaagde over stress.

Bovendien blijkt Nederlands personeel meer relaxed dan collega’s in België en Frankrijk. Van onze zuiderburen klaagt 42 procent van de werknemers over stress en van de Fransen 36 procent.

Dat blijkt uit een gepubliceerd onderzoek van Zebrazone, waarvoor ongeveer 2230 Nederlanders in loondienst zijn ondervraagd.

Werkdruk
Een hoge werkdruk wordt door de meesten (58,5 procent) als grootste veroorzaker van stress genoemd. Verder wijst bijna de helft op slechte werkomstandigheden.
Stress heeft negatieve effecten op zowel het personeel als op organisaties. Meer dan vier op de tien medewerkers met veel stress is neerslachtiger dan anders.

Verzuim
Ook verzuimt een gestreste werknemer gemiddeld negen dagen per jaar, terwijl een relaxte collega zich per jaar zes dagen ziek meldt.
Bovendien zegt 26 procent van de gestreste personeelsleden niet goed te functioneren, tegen 13 procent van de niet-gestresten onder hen.

Steun
Werknemers die veel steun van leidinggevenden en collega’s krijgen, ervaren minder stress. Ook personeel dat het werk naar eigen inzicht kan organiseren, klaagt minder over werkdruk en slechte arbeidsomstandigheden.
Verder wordt de minste stress ervaren door medewerkers van kleine organisaties (minder dan tien personeelsleden) en mensen die minder dan twintig uur per week werken.

Heb je veel stress in je leven en overgewicht ?

Je bijnierschors produceert bij passieve stress (frustatie, ergeren aan dingen, je een looser voelen) een hormoon dat cortisol heet. Als de hoeveelheid cortisol door deze stress stijgt dan gaat je lichaam eiwitten uit oa spieren omzetten in glucose want tot extra vetopslag kan leiden. Stress is dus een dikmaker en verhoogt ook je suikerspiegel en door de extra glucose in je bloed moet je lichaam ook weer extra insuline aan gaan maken waardoor je alvleesklier chronisch wordt belast wat weer kan leiden tot Diabetes 2.

Cortisol behoort tot de groep corticosteroïden. Een tekort aan deze groep hormonen kan leiden tot de ziekte van Addison waarbij het tegenovergestelde gebeurt. Je suikerspiegel daalt, je krijgt een bruine vakantie kleur in je gezicht en je verliest snel gewicht. Ook daalt je bloeddruk, heb je behoefte aan zout en wordt je steeds vermoeider. Het is een ziekte die helaas chronisch is.

Bij de ziekte van Cushing en AGS produceert de bijnierschors juist teveel van deze hormonen met de volgende complicaties: dikke kop, dunne armen, snel blauwe plekken en osteoprose (breekbare botten).

Het middel Prednison dat vaak bij reume en ontstekeningen wordt gegeven en dit hormoon bevat zorgt voor extra eetlust en gewichtstoename. Dus door depressie kun je dik worden van je medicijnen. Door het gebruik van Prednison gaan de bijnieren zelf minder corticosteroïden maken. Afhankelijk van dosering en duur van de behandeling kunnen ze er zelfs helemaal mee stoppen. Uw lichaam wordt daardoor afhankelijk van dit geneesmiddel. Andere nadelen kunnen zijn:

Dikker worden van het gezicht en romp
Dit wordt veroorzaakt door een andere verdeling van het lichaamsvet.
Bij verlaging van de dosis of stoppen met prednison verdwijnt dit
verschijnsel.
Gewichtstoename
Tijdens gebruik van prednison houdt het lichaam vocht vast. U zult één tot twee kg aankomen. Prednison bevordert bovendien de eetlust.
Verminderde weerstand tegen infecties
Dit wordt veroorzaakt door een verminderde werking van de witte bloedlichaampjes, die voor de afweer van het lichaam zorgen.
Maagklachten
Deze worden veroorzaakt door een toename van de maagzuurproductie.
Vertraagde wondgenezing
Gladde, dunne huid
Botontkalking
Langdurige behandeling (langer dan zes maanden) kan botontkal-
king veroorzaken.
Stemmingsveranderingen
Prednison kan geestelijke en emotionele stoornissen teweegbrengen
zoals moeilijk inslapen, nervositeit, depressie en prikkelbaarheid.
Veel mensen ervaren echter een verbetering van hun stemming.
Vaak houdt dit verband met een vermindering van de klachten.
Diabetes (suikerziekte)
Indien u diabetes heeft kunnen de suikers ontregelen (hoger worden),
daarvoor moet de glucosewaarde vaker gecontroleerd worden
Zonder stress als brandstof zouden we niet vooruit te branden zijn. Het lichaam maakt immers zelf stresshormonen aan zoals adrenaline en cortisol om op crusiale momenten goed te kunnen presteren. Toch zorgen veel ‘normale’ situaties, zoals de druk van een hypotheek, de eeuwige deadlines op het werk, een op handen zijnde reorganisatie of het verlies van een dierbaar persoon, vaak voor een voortdurende hoge spanning. Lichamelijke klachten en uiteindelijk zelfs een burn-out zijn het gevolg.

Manieren om je cortisol niveau te verlagen:

Massage (bijvoorbeeld een stoelmassage)
Ginseng
Bij vormen van chronische stress, zowel fysiek als psychisch, voorkomt Ginseng een te hoge productie van cortisol.
Uit onderzoek van de Universiteit Amsterdam (A.P.J. van Eekelen) blijkt dat de afgifte van cortisol (en dus stressgevoeligheid) om 6 uur ’s morgens het hoogst is.

Ook blijkt uit onderzoek van drs.Witte Hoogendijk dat mensen die lijden aan depressie, vaak hebben blootgestaan aan te veel stress. In het bloed van deze mensen is de concentratie van het stresshormoon cortisol verhoogd. In tegenstelling tot´gezonde´ mensen blijken depressieve mensen niet in staat de verhoogde productie van cortisol teremmen. De oorzaak hiervan is dat het zogenaamde ´stresscentrum´ in de hersenen van depressieve mensen hyperactief is, waardoor ze meer van het stresshormoon cortisol produceren. Dit wordt nog versterkt door een slecht werkende biologische klok, waardoor zij op bepaalde tijdenminder stoffen aanmaken, die de productie van cortisol kunnen remmen.

Uit het onderzoek blijkt dat de hersenen van mensen met depressies anders in elkaar zitten dan de hersenen van ´gezonde´ mensen. In de hypothalamus werden bij depressieve patiënten in vergelijking met gezonde mensen vier maal zo veel cellen gevonden, die de productie van cortisol stimuleren.

De slecht werkende biologische klok bij mensen met depressies verklaart ook waarom er schommelingen voorkomen in de gevoelens van depressieve mensen. Zij lijden soms aan seizoensgebonden depressies, zoals de winterdepressie of voelen zich ´s morgens slechter dan ´savonds. Licht kan een slecht werkende biologische klok activeren. Lichttherapie blijkt dan ook een effectieve methode om (winter)depressies bij mensen te behandelen of te voorkomen.

Stress bij kinderen

Kennen kinderen stress?

Net als volwassenen kunnen kinderen gespannen zijn en uit hun evenwicht raken. Daar kunnen diverse oorzaken voor zijn, zoals problemen op school, niet goed in een groep passen, moeilijk kunnen omgaan met andere kinderen, spanningen thuis.

Soms krijgen kinderen ook stressklachten als er te veel van hen wordt verwacht en als ze het idee hebben niet aan die verwachtingen te kunnen voldoen. Ze komen dan onder grote druk te staan.

Hoe uit zich stress bij kinderen?

Stress bij kinderen uit zich vaak in slaapproblemen, angstig zijn, veel huilen, soms vernielzucht, teruggetrokken gedrag, niet buiten willen spelen of spijbelen. Als de oorzaak van de spanningen van een kind thuis ligt, is dat voor ouders moeilijk herkenbaar. Toch is het, net als voor volwassenen, van belang om die oorzaak te achterhalen, desnoods met behulp van iemand buiten het gezin. Stress bij kinderen is gelukkig vaak op te lossen door de ouders zelf. Als ouders maar open staan voor de problemen van hun kind, goed luisteren naar wat een kind zegt, is daarbij vaak al een eerste hulp. Als het kind het vertrouwen in zijn ouders en zijn omgeving terugkrijgt, als het weet dat er naar hem geluisterd wordt en dat zijn spanningen serieus worden genomen, verdwijnen eventuele stress-klachten vanzelf weer.

Stress : Waarom wordt de een ernstig ziek van stress en een ander niet?

Chronische stress kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.

Stress!
Er is een duidelijke link tussen stress en het ontstaan van ziektes, een link die zo sterk is dat het mogelijk is een ziekte te voorspellen aan de hand van de mate van stress. Hans Selye stelde dat stress kan ontstaan door een uitdaging of overbelasting. Verkeerde stress die chronisch wordt kan de weerstand verminderen met een ziekte tot gevolg. Met name emotionele stress kan het immuunsysteem onderdrukken waardoor het natuurlijke afweersysteem van het lichaam uitgeschakeld wordt. Hierdoor hebben ziektes vrij spel om zich te ontwikkelen.

Stress meetbaar.
Jarenlang werd vastgesteld dat ziekten zich makelijker konden ontwikkelen door stressvolle periodes bij mensen en dieren. Vele dokters stelden vast dat emotionele omstandigheden geen goed deden bij hun patiënten. Dr. Thomas H. Holmes deden wetenschappelijk onderzoek naar de mate van stress en stelde een tabel samen waar men een cijfer toekende aan de mate van emotionele stress. In deze tabel staan bijvoorbeeld; dood van levenspartner, echtscheiding, verlies van baan, of andere pijnlijke ervaringen. Er stonden echter ook zaken in als, gezinsuitbreiding, huwelijk, of een persoonlijke promotie. Door mensen te observeren hoe ze reageerden op deze veranderingen in hun leven konden de onderzoekers met een hoge nauwkeurigheid vaststellen in welke mate het risico op een ziekte zich ontwikkelde.

Uitzonderingen bevestigen de regel.
Ook bij stress komen persoonlijke kenmerken in beeld die de uitzondering op de regel bevestigen. Levenshouding bepaald in sterke mate hoe een persoon met stress en daarmee met de kans op ziektes om kan gaan. Bevindingen op dit gebied werden al gerapporteerd 2000 jaar geleden. De eerste statistische studie dateert al uit 1893 (Snow) Van alle oorzaken in elke vorm van kanker spelen neurotische de grootste rol. Emoties, geestelijke stress, zelfbeeld, gevolgd door zware (geestelijke) arbeid op de tweede plaats. Aanhoudende zorgen, gebrek aan hoop en goede vooruitzichten en teleurstellingen kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van een ziekte.

Aandachtpunt!
Wees echter voorzichtig met het vertalen van deze kenmerken naar uw eigen persoonlijke situatie. Dit zijn slechts richtlijnen om goed naar te kijken en aandacht aan te schenken. Een diagnose stellen is ingewikkeld en een objectief zelfbeeld vaststellen is nog moeilijker. Een goed ontwikkelde uitlaatklep voor emotionele stress is echter een uitstekend wapen gebleken.

Bewustwording.
De meeste mensen die ziek worden door aanhoudende stress en levensomstandigheden waar ze geen invloed op kunnen uitoefenen zijn zich niet bewust dat de gedachtekracht een belangrijke rol speelt op de achtergrond. Alleen al door bewustwording van deze gedachtekracht kan men de gezondheid positief beïnvloeden. Wanneer men zelf begint in te zien dat er oplossingen mogelijk zijn en invloed kan uitoefenen is stress en daarmee een mogelijke ziekte beheersbaar, afwendbaar of te genezen. De geest, het lichaam en emoties handelen als één systeem. Veranderingen in de mentale staat resulteren in veranderingen in de fysieke staat, zowel negatief als positief.

Hoeveel stress is er op de werkvloer?

Steeds meer werknemers hebben op het werk last van bijzonder erge stress. Volgens een onderzoek van StressPulse was er tijdens de tweede helft van het voorbije jaar 15 procent meer werknemers die van dergelijke zware stress kloegen dan tijdens de eerste helft van het jaar. Die stress zorgt er volgens de onderzoekers voor dat er steeds meer contra-productief gewerkt wordt.

Meer dan 29 procent van de werknemers gaf toe ze vijf of meer dagen per jaar te gestresseerd waren om efficiënt te werken. “Dat is een stijging van tien procent tegenover zes maanden voordien,” aldus de onderzoekers. Tevens stelde 13 procent meer dat het gebrek aan werkzekerheid de belangrijkste oorzaak was van die stress.

“Het stress-niveau bij de werknemers is zover geëvolueerd dat het contra-productief geworden is,” merkt Richard A. Chaifetz, directeur van ComPsych. “Zij worden geconfronteerd met een werksituatie die niet meer in overeenstemming is met de economische evolutie. Door het economisch herstel is er meer werk, maar er komt geen bijkomend personeel en ook loonsverhogingen komen niet ter sprake.”

Van de werknemers met stress stelt 5 procent dat het probleem beperkt blijft, maar 32 procent spreekt over constante, hoewel beheersbare stress-niveau’s. Niet minder dan 63 procent van deze groep spreekt echter over hoge stress-niveau’s, waarbij ze zich extreem vermoeid voelen en geen controle meer te hebben.”

Zestig procent ziet zijn basis-activiteiten als de belangrijkste stress-factor, 18 procent noemt de geëiste prestatieverhoging. Voor 22 procent is zelfs louter aanwezig zijn voldoende om gestresseerd te raken. Bijna de helft (43 procent) is van oordeel dat stress hen minstens één uur productiviteit per dag kost. Nog eens 36 procent schat het verlies tussen een kwartier en dertig minuten per dag. Voor 21 procent wordt de productiviteit niet door stress aangetast.

Bijna de helft (48 procent) van de werknemers komt één tot vier dagen per jaar naar het werk waarbij ze te gestresseerd zijn om efficiënt te kunnen presteren en voor 29 procent zijn dat vijf of meer dagen. Tenslotte beweert 23 procent dat stress geen effect heeft op de efficiëntie.

Uit het onderzoek bleek verder dat 36 procent van de werknemers minder dan 30 minuten per dag verliest door persoonlijke zaken, maar bij 38 procent is dat al minstens een half uur en bij 26 procent stijgt dat zelfs tot meer dan een uur. Afwezigheid wordt door 37 procent geweten aan stress en relatieproblemen, 25 procent is afwezig omwille van ziekte en 28 procent omwille van andere verantwoordelijkheden (verzorging kinderen en andere vergelijkbare taken).

De meeste werknemers (64 procent) proberen met de stress om te gaan door geregeld een break te nemen om met anderen te praten. Bijna een kwart (24 procent) probeert het probleem op te lossen door harder te werken, maar 12 procent reageert erop met het nemen van een dag verlof.

Stress vermoeidheid, burnout, verschuift in hoog tempo naar de eerste plaats als volksziekte No.1 in Nederland

Stress verschuift in hoog tempo naar de eerste plaats als volksziekte No.1 in Nederland. Stress is ook vaak de veroorzaker van een groot aantal klachten zoals vermoeidheid, verkrampingen, slapeloosheid, hoofdpijn, rugpijn, buikpijn, diarree, duizeligheid, hoge bloeddruk, borstpijn, rusteloosheid, paniekaanvallen, allergieën en een overspannen gevoel. Bijna iedereen maakt jaarlijks gebruik van Aspirine, Paracetamol en benzodiazepines zoals Oxazepan om nog enigszins een normaal leven te kunnen leiden. Het probleem met deze medicijnen is echter dat ze bij langdurig gebruik zeer verslavend zijn en een groot aantal vervelende bijverschijnselen veroorzaken zoals buikpijn, hoofdpijn, hyperventilatie, diarree, hartkloppingen etc. Deze chemische middelen zijn dus op de lange duur erger dan de kwaal.

Stress

Er is een duidelijk verschil tussen burn-out en stress. Bij stress kun je weer snel herstellen en in balans komen als de oorzaak wordt weggenomen. Bij burn-out blijft men uit balans en houdt men klachten, ook als de omstandigheden verbeteren. Burn-out komt meestal door langdurige stress en een opeenstapeling van frustraties over een lange termijn, meestal jaren lang.

Stress
Wat stress precies is, valt moeilijk te beschrijven. Een beetje stress is gezond. Het kan ervoor zorgen dat je net iets beter je best doet en dat je net iets meer bereikt. Als het je helpt om beter te presteren of belangrijke deadlines te halen, kan het je een ‘kick’ geven. Te weinig stress kan soms zelfs problemen opleveren. Als je bijvoorbeeld te weinig om handen hebt of te weinig hebt om over na te denken, kun je verveeld raken of depressief. Stress wordt pas negatief als we zó onder druk staan dat we er niet mee om kunnen gaan. Door stress kunnen we ons lichamelijk en geestelijk slechter gaan voelen, waardoor we in een vicieuze cirkel terechtkomen. Als het te erg wordt, kan het ons functioneren in de weg gaan staan en angstgevoelens veroorzaken. Ook kan stress je het gevoel geven dat je het leven niet meer aankunt. Jongeren voelen zich vaak gestresst, soms zelfs meer dan volwassenen. Hoewel het een leuke tijd is (feestjes, sporten, afspraakjes), is het leven niet altijd even gemakkelijk. Soms moet je studeren voor een examen, je hebt misschien een parttime baan, geldzorgen of ruzie met ouders of vrienden.

Lichamelijke kenmerken
Als je gestresst bent, produceert ons lichaam meer adrenaline. Dit is op zichzelf niet slecht; je hebt adrenaline nodig om te kunnen omgaan met bedreigende situaties (zoals wegrennen voor gevaar). Dit staat bekend als de ‘vrees-, vecht- of vlucht’-reactie. Onder invloed van adrenaline gaat je hart sneller slaan, je spieren spannen zich en je bloeddruk gaat omhoog. Je haalt sneller adem en begint te zweten - je kunt zelfs misselijk worden. De adrenalinestoot bereidt je voor op een plotselinge noodsituatie, hoewel het vaak maar kort duurt. Hetzelfde effect vindt plaats als we naar sport kijken of zelf sporten - vaak is dat een van de redenen waarom we het doen. Het effect kan zich ook voordoen als we ons nerveus voelen, bijvoorbeeld wanneer we een belangrijke wedstrijd hebben of als we een afspraakje willen maken. Het kan moeilijk zijn om dit soort stress in de hand te houden terwijl we eigenlijk de neiging hebben om hard weg te rennen!

Chronische stress
Chronische stress is minder intens, maar houdt langer aan. Het is vaak een reactie op langdurige problemen. Aan sommige oorzaken kun je niets doen, zoals:
• ouders die ruzie maken/scheiden
• het begin van een universitaire studie/te veel of te moeilijk werk
• ernstige ziekte
• verhuizen
• zeer drukke agenda

De verschijnselen van chronische stress zijn:
- psychische spanningsklachten zoals piekeren, gespannenheid, prikkelbaarheid, slaapproblemen, neerslachtigheid en makkelijk huilen;
- verschijnselen van lichamelijke en geestelijke uitputting zoals moeheid, lusteloosheid, moeite met denken en concentreren, geen puf meer hebben om iets te ondernemen en nergens meer zin in hebben;
- het gevoel het niet meer aan te kunnen;
- lichamelijke spanningsklachten zoals hoofdpijn, duizeligheid, pijn op de borst, hartkloppingen of maagklachten;
- een maag die van streek is, diarree of slechte spijsvertering;
- hoofdpijn;
- rugpijn;
- slapeloosheid;
- te veel/te weinig eten;
- een vijandig, boos of prikkelbaar gevoel
- een angstig gevoel
- het ontlopen van andere mensen
- huilen
- het uitstellen van taken of een te grote betrokkenheid bij een bepaalde taak
- een gevoel van frustratie over dingen die je normaal gesproken maar een klein beetje hinderen.

We slapen te weinig

Uit een onderzoek van de Universiteit Utrecht blijkt dat mensen gemiddeld zeven uur en twintig minuten slapen. Mensen hebben ongeveer acht uur slaap per nacht nodig. Onze Noorderburen slapen dus te weinig. Maar ook uit ander onderzoek blijkt dat mensen in de afgelopen veertig jaar per nacht maar liefst een compleet uur minder zijn gaan slapen.

Volgens slaap- en droomdeskundige V. Spoormaker van de universiteit Utrecht bouwen mensen door hun korte nachten een chronisch slaaptekort op. Daardoor slapen zij tijdens hun weekeinden of vakanties veel langer dan anders. “Mensen met een chronisch tekort aan slaap functioneren nog wel, maar verre van optimaal”, aldus Spoormaker.

Dit geldt vooral voor de mensen die pas laat moe worden, de zogeheten avondmensen. Voor hen is de 9 tot 5 mentaliteit fnuikend. Voor ochtendmensen is doordeweeks vroeg opstaan geen probleem, want zij staan ook zaterdag en zondag voor acht uur op.

Mensen die pas na twaalven moe worden slapen gemiddeld een vol uur minder dan mensen die voor elf uur in bed liggen. Spoormaker: “Dat zijn dus degenen die maandagochtend pas na drie bakken koffie hun ogen open kunnen krijgen.”

Stresssymptomen

Stresssymptomen hoeven niet altijd duidelijke welbekende symptomen te zijn zoals koorts en dgl. Soms uit zich stress veel langzamer, veel progressiever, veel sluipender dan in de gewone gevallen als verbranding, ongevallen, bevriezing, ontsteking, enz. Het is gebleken dat het slachtoffer van psychische stress een gradatie van kwalen doorloopt in een bepaalde orde en dat cumulatief. De eerste manifestatie van stress is een zekere spanning, prikkelbaarheid , nervositeit. Deze wordt alras vervoegd door een tweede : een blijvend gevoel van vermoeidheid . Rust helpt niet. Bij de derde graad ontstaat hoofdpijn . En deze leidt tot de vierde graad : slapeloosheid . Omdat deze symptomen ook door andere oorzaken kunnen verwekt worden, is het nodig, wil men van stress spreken, dat zij in die orde en vooral volledig optreden, d.w.z. zonder een symptoom in de goede orde over te slaan. In oorlogsomstandigheden en in gevallen van zeer zware stress wordt de vijfde graad het ondervinden van zenuwinzinkingen , de zesde graad hartkloppingen , de zevende graad bevende handen en tenslotte de achtste graad bezwijming . Deze symptomen vormen wat men genoemd heeft een schaal van Guttman en dat is als het ware een meetschaal waarmee men de intensiteit van stress kan meten.

Soms kan stress ook een oorzaak zijn van een depressieve staat bij de patiënt, vooral dan als een resultaat van de gevorderde staat van uitputting, waarbij deze niet meer de moed en de veerkracht heeft om weerstand te bieden. De reactieve, niet de endogene, depressie vereist een langzaam herstel van de krachten, een soort slijtingsproces begeleid door een cognitieve herstructurering.

Stress tijdens zwangerschap is even slecht als roken

Problemen bij kinderen als ADHD, angst- en depressieve gevoelens of agressieve neigingen, lijken steeds vaker voor te komen. Twee decennia geleden begon professor Bea Van den Bergh een onderzoek naar de gevolgen van angst en stress bij de moeder tijdens de zwangerschap: “Toen kon ik niet vermoeden dat zwangerschapsangst en -stress bij de moeder tot dergelijke gedragsstoornissen bij het kind kunnen leiden.”

Sinds 1986 volgt professor Van den Bergh (Departement Psychologie) 86 moeders die voor de eerste keer zwanger werden. Aan de hand van vragenlijsten liet ze hun angst en stress tijdens de zwangerschap meten. De kinderen van hoog-angstige moeders vertoonden als foetus al een andere ontwikkeling dan die van laagangstige moeders: “In de moederbuik bewogen ze meer. En ook na de geboorte bleken ze actiever en verliep hun voeding- en slaappatroon minder regelmatig dan bij kinderen van laagangstige moeders.”
Op latere leeftijd bleven de kinderen van hoogangstige moeders zich onderscheiden: “Ouders en leerkrachten constateerden bij een aantal van hen op acht- en veertien- en vijftienjarige leeftijd gedragsstoornissen. We legden alle kinderen ook neurocognitieve taken voor, waarbij ze bijvoorbeeld een aantal letter moesten terugvinden op een computerscherm.Kinderen van hoogangstige moeders reageerden impulsiever: ze werkten sneller, maar maakten ook meer fouten.”
De kinderen van de hoogangstige moeders blijken het moeilijk te hebben om zichzelf te reguleren. “Kinderen met ADHD hebben nood aan een signaal van de leraar om hun aandacht opnieuw bij de les te krijgen”, illustreert Van den Bergh. “Hun problemen met zelfregulatie zijn vermoedelijk het gevolg van een subtiele wijziging in de foetale hersenontwikkeling. Hun aandachtsfunctie als dusdanig is niet verstoord. Kinderen met ADHD kunnen bij sociale activiteiten of tijdens een computerspel heel aandachtig zijn. Maar bij minder intense of voor hen minder interessante prikkels verslapt hun aandacht vlug.”

Preventie
Tussen 8 en 24 weken zwangerschap komen de meeste neuronen in de hersenen tot ontwikkeling en nemen ze een bepaalde plaats en functie aan. “Alleen tijdens deze kritieke zwangerschapsweken heeft angst gevolgen voor het latere gedrag van het kind. We veronderstellen dat bij hoogangstige moeders hormonen vrijkomen. Bereiken die de foetus tijdens deze kritische ontwikkelingsfase, dan kunnen de hersenen negatief beïnvloed worden”, zegt Van den Bergh.
Deze vermoedens toetsen aan de realiteit blijkt bij de mens niet eenvoudig. “Bij de adolescenten uit de proefgroep heeft drs. Maarten Mennes in het labo Kinderneurologie van professor Lagae de voorbije zomer event-related potentials gemeten met EEG, namelijk voor, tijdens en na de uitvoering van neurocognitieve taken. Uit een analyse van de hersenpotentialen die werden opgewekt in de verschillende hersenzones zullen eventuele verschillen moeten blijken tussen adolescenten van respectievelijk hoog- en laagangstige zwangere moeders.”
Professor Van den Bergh hoopt niet dat haar onderzoek toekomstige moeders nog extra stress bezorgt: “Zwangerschapsangsten resulteren niet per definitie in kinderen met gedragsproblemen. Stress is op zich al een relatief begrip: de een verdraagt meer dan de ander. Ook de genetische aanleg en de opvoeding zullen mee bepalen welke, hoeveel en hoezeer gedragsstoornissen tot uiting zullen komen.”
Voorkomen blijft de beste remedie: “Attente ouders die vroegtijdig opmerken dat hun kind zelfregulatieproblemen heeft, kunnen het extra ondersteunen om zo de zelfregulatie te bevorderen en de kans te verkleinen dat zich op latere leeftijd gedragsstoornissen voordoen.”
Maar de beste oplossing is zwangere vrouwen zoveel mogelijk van stress te ontlasten: “Relaxatie- en cognitieve herstructureringstechnieken kunnen daarbij helpen. Stress is echter niet alleen een probleem van de zwangere vrouw en haar partner, maar van de hele maatschappij.” Professor Van den Bergh pleit dan ook voor preventiecampagnes en maatregelen van de overheid: “Uit bepaalde studies blijkt immers dat de impact van stress minstens even groot is als van roken tijdens de zwangerschap.”

bron: Benedict Vanclooster - KU Leuven