Stress-vrij door het leven

De lichamelijke reacties op stress.

April 14, 2008 on 9:31 pm | In Stress, Burnout & Depressie |

Het menselijk lichaam is een complex samenspel van elkaar beïnvloedende sytemen. Denk daarbij aan het zenuwstelsel, de bloedvaten, het lymfestelsel, de spijsvertering, de ademhaling.

Het lichaam is opgebouwd uit cellen. Elke cel is op zichzelf een compleet orgaan, waarin verschillende ingewikkelde bio-chemische/ elektrische processen zorgen voor de aanmaak van tal van stoffen (o.a. bouwstenen zoals eiwitten) , die voor een gezond mens van levensbelang zijn.
Een cel heeft voeding nodig om te kunnen functioneren. Deze voeding op celniveau is ATP (Adenonine triphosfaat)
Cellen zijn niet allemaal hetzelfde, hun functie is afhankelijk van de plaats in het lichaam. Zo zijn er bloedcellen, bindweefselcellen, zenuwcellen, etcetera, etcetera.

Als wij ons aanhoudend gespannen voelen is dat de weerslag van tal van lichamelijke processen. Dat kan het gevolg zijn van chronische pijn, maar ook van continue (werk)druk.
Zenuwen raken geprikkeld en geven hun signalen door aan de hersenen.

Een belangrijk orgaantje in de hersenen (de hypofyse) maakt het hormoon ACTH aan, dat de bijnier stimuleert tot de aanmaak van cortisol en adrenaline, die het lichaam aanzetten tot waakzaamheid en actie. Als deze aanmaak voortdurend op een hoog niveau ligt heeft dat ernstige lichamelijke gevolgen.
Adrenaline verwijdt de slagaderen naar hart, longen, hersenen en skeletspieren en vermindert de doorbloeding van de periferie, de spijsverteringsorganen en de nieren. Het lichaam staat daarna klaar voor actie.
Maar een mens kan niet altijd klaar staan. Actie dient afgewisseld te worden met rust.

Blijvende stress kan leiden tot structurele veranderingen in organen of fysiologische processen (maagzweer, hoge bloeddruk).
Ook verandert de werking van het immuunsysteem, waardoor een verhoogde kans op infectieziekten ontstaat. Spanningen verhogen de kans op acute infecties zoals verkoudheid, griep en buikgriep.
Spanningen kunnen ook leiden tot een oppervlakkige ademhaling. Een verwaarloosde ademhaling zorgt voor verkramping van de spieren. Lichaamscellen krijgen immers onvoldoende zuurstof en werken niet meer zoals het hoort.

Door de toename van cortisol in het bloed bij chronische stress vermindert ook de werking van bepaalde hersencellen, die de aanmaak van ACTH tegengaan. ACTH op zijn beurt stimuleert de produktie van adrenaline en cortisol in de bijnier, zoals we zojuist zagen.
Bij constante stress-omstandigheden komt het lichaam in een vicieuze cirkel van voortdurende waakzaamheid terecht. Het wordt daardoor ook fysiek moeilijk de staat van actiebereidheid af te leren.

Het is nog “erger:” tijdens stress produceren de hersenen ook een natuurlijk soort opium (endorfine). Dit gedraagt zich in ons lichaam als een pep-middel en pijn-bestrijder. Stress geeft zo zelfs een kick, waar we verslaafd aan kunnen raken. Men spreekt dan van een ‘workaholic.’
Dit is één van de redenen waarom overspannen mensen langdurig uit de roulatie zijn. Het duurt lang voordat de hormoonhuishouding weer op orde is……. “Voorkomen is beter dan genezen ”